Ev ya da villa yaptırmaya karar verdiğinizde, mimarınızdan ilk duyacağınız terimlerden biri "avan proje" olur. Kısaca söylemek gerekirse avan proje, evin ilk kez ölçülü ve yönetmeliklere uygun şekilde çizildiği aşamadır: fikir artık bir eskiz değildir, ama henüz inşaatın her detayı da çözülmemiştir.
Avan proje nedir?
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği avan projeyi, uygulama projelerine esas olan ve geçerli imar durumuna, yürürlükteki plana, varsa kentsel tasarım projesine göre hazırlanan proje olarak tanımlar. Avan projede vaziyet planı, tüm kat planları, yeterli sayıda kesit ve görünüş ile taban alanı, emsal ve yapı inşaat alanı hesapları yer alır; gerektiğinde silüet de eklenir.
Daha sade bir anlatımla: avan proje, evin arsaya nasıl oturduğunu, kaç metrekare olduğunu, odaların nasıl dizildiğini ve dışarıdan nasıl göründüğünü gösteren, imar kurallarına uyduğu hesaplarla kanıtlanmış ilk resmî çizim setidir.
Avan projede neler bulunur?
- Vaziyet planı: evin arsadaki yeri, bahçe mesafeleri, girişler ve kotlar
- Tüm kat planları: odalar, ölçüler, merdiven, ıslak hacimler
- Kesitler: kat yükseklikleri, eğimli arsada evin zeminle ilişkisi
- Görünüşler: cephelerin ve pencerelerin dışarıdan görünüşü
- Alan hesapları: taban alanı (TAKS), katlar alanı (emsal/KAKS) ve toplam inşaat alanı
- Gerektiğinde silüet: yapının çevresiyle birlikte görünüşü
Mimari proje hangi aşamalardan oluşur?
Bir ev projesi genellikle şu sırayla ilerler. Avan proje, tasarımın serbest fikirlerden kesin kararlara geçtiği eşiktir:
- Arazi analizi ve ihtiyaç programı: arsa, imar durumu ve nasıl yaşamak istediğiniz
- Konsept ve eskiz: kütle alternatifleri, ilk fikirler, 3D görseller
- Avan proje: ölçülü, imara uygun ilk çizim seti
- Uygulama projesi: inşaatın yapılacağı ayrıntılı çizimler, statik, mekanik ve elektrik projeleriyle birlikte
- Yapı ruhsatı ve inşaat
Avan proje ile uygulama projesi arasındaki fark
Avan proje evin ne olduğunu, uygulama projesi ise nasıl yapılacağını anlatır. Avan projede bir duvarın yeri ve kalınlığı bellidir; uygulama projesinde ise o duvarın hangi malzemeden, hangi yalıtımla, hangi detayla yapılacağı da çizilir. Avan proje genellikle 1/100 ve 1/200 ölçeklerde, uygulama projesi ise 1/50 ve daha büyük detay ölçeklerinde hazırlanır.
Avan aşamasında değişiklik yapmak kolay ve ucuzdur: bir odayı büyütmek, bir pencereyi kaydırmak birkaç çizgiyi değiştirmek demektir. Uygulama projesi başladıktan sonra aynı değişiklik statik, tesisat ve tüm detayları etkiler. Bu yüzden tasarım kararlarının avan aşamasında olgunlaşması, hem zaman hem bütçe açısından en doğrusudur.
Avan proje onayı ne zaman gerekir?
Tek bir ev ya da villa için avan projenin belediyeye ayrıca onaylatılması her zaman zorunlu değildir. Zorunlu olup olmadığını arsanızın imar durumu belgesi ve plan notları söyler. Avan proje onayı genellikle şu durumlarda istenir:
- İmar planı notlarında yapılaşmanın "onaylı avan projeye göre" yapılacağı yazıyorsa
- Arsa bir koruma alanındaysa: bu durumda proje ilgili koruma bölge kuruluna da sunulur
- Yönetmelikte sayılan büyük yapılar için: büyükşehir belediyesi, çok sayıda bağımsız binadan oluşan, çok büyük inşaat alanlı ya da çok yüksek yapılarda avan proje zorunluluğu getirebilir
- Belediyenin kendi imar yönetmeliği belirli bölgeler için avan onayı istiyorsa
Onay gereken durumlarda avan proje belediyenin imar birimine sunulur, imar mevzuatına uygunluğu kontrol edilir ve onaylandıktan sonra uygulama projelerine ve ruhsat sürecine geçilir. Onay süresi belediyeden belediyeye ve projenin durumuna göre değişir.
Avan aşamasında sizden ne beklenir?
Avan proje, sizin en çok söz sahibi olduğunuz aşamadır. Planları dikkatle inceleyin, günlük yaşamınızı çizimlerin üzerinde canlandırın: sabah mutfaktan bahçeye nasıl çıkıyorsunuz, misafir yatak odası salondan yeterince uzak mı, güneş yatak odasına sabah mı akşam mı giriyor? Bu soruları şimdi sormak, inşaat sırasında değişiklik yapmaktan çok daha kolaydır.
Stüdyoda avan projeyi 3D görsellerle birlikte sunuyoruz. Böylece yalnızca planlara bakarak değil, evin içinde dolaşıyormuş gibi görerek karar verirsiniz.
Sık sorulan sorular
Avan proje nedir?
Avan proje; geçerli imar durumuna ve plana göre hazırlanan, vaziyet planı, tüm kat planları, kesit ve görünüşler ile alan hesaplarını içeren ve uygulama projelerine esas olan ilk ölçülü çizim setidir.
Avan proje onayı zorunlu mu?
Her zaman değil. Tek bir konut için çoğu zaman ayrı bir onay gerekmez; ancak imar planı notları, koruma alanı ya da belediyenin imar yönetmeliği avan proje onayı isteyebilir. Bunu arsanızın imar durumu belgesinden öğrenebilirsiniz.
Avan proje ile uygulama projesi arasındaki fark nedir?
Avan proje evin ne olduğunu (yerleşim, planlar, görünüşler, alanlar), uygulama projesi ise nasıl yapılacağını (malzemeler, detaylar, ölçülü imalat çizimleri) gösterir. Uygulama projesi, statik ve tesisat projeleriyle birlikte ruhsata esas olur.
Avan proje onaylandıktan sonra ne yapılır?
Onaylanan avan projeye göre mimari uygulama projesi ile statik, mekanik ve elektrik projeleri hazırlanır ve yapı ruhsatı başvurusu yapılır.
